De Overheid en AI: Soevereiniteit & Veiligheid
Het probleem: Uit recente analyses blijkt dat ~98% van de gemeenten afhankelijk is van Amerikaanse clouddiensten. Dit brengt risico's met zich mee rondom de CLOUD Act en AVG-compliance.
De oplossing: Platform365 adviseert Mistral AI. Een krachtig, Europees alternatief dat volledig binnen onze wetgeving draait. Hiermee behaalt u efficiencywinst zonder juridische kopzorgen.
Wetgeving in Conflict
De CLOUD Act (Clarifying Lawful Overseas Use of Data Act) : Deze wet geeft Amerikaanse opsporingsinstanties (zoals de FBI of lokale politie) de bevoegdheid om data op te vragen bij Amerikaanse cloud- en telecomproviders, ongeacht waar ter wereld die data fysiek staat opgeslagen.
FISA 702 (Foreign Intelligence Surveillance Act, Section 702): Deze wet, oorspronkelijk in het leven geroepen na 9/11, staat Amerikaanse inlichtingendiensten (zoals de NSA en de CIA) toe om de elektronische communicatie van niet-Amerikaanse burgers buiten de Verenigde Staten af te tappen.
Extraterritoriaal: De VS claimt jurisdictie over data zolang het bedrijf Amerikaans is (bv. Microsoft, Google), zelfs als de server fysiek in Amsterdam staat (CLOUD Act).
Soevereiniteit: De AVG stelt eisen aan data-export. Data in de EU wordt beschermd door EU-recht. Export mag alleen als het land een "passend beschermingsniveau" biedt (Hfdst. 5 AVG).
De VS negeert in feite de digitale landsgrenzen die de EU probeert te bewaken. De AVG zegt: "Hou het hier veilig", de VS zegt: "Het is van ons bedrijf, dus we mogen erbij."
Beperkt voor niet-Amerikanen:Onder FISA 702 hebben niet-Amerikaanse burgers (zoals Nederlanders) geen grondwettelijke rechten in de VS en kunnen zij surveillance vaak niet aanvechten bij een rechter.
Recht op verweer: Het EU Handvest (Art. 47) en de AVG eisen dat burgers naar een onafhankelijke rechter kunnen stappen als hun data onterecht wordt ingezien.
Europeanen staan juridisch "schaakmat" in de VS. Omdat er geen effectief rechtsmiddel is tegen FISA-surveillance, voldoet de VS niet aan de Europese eisen voor rechtsstaat.
Eenzijdig bevel: Een Amerikaans bevel (warrant) of autorisatie door de FISA Court is voldoende. Er is geen tussenkomst van een Nederlandse rechter nodig.
Rechtshulpverdragen (MLAT): Art. 48 AVG stelt dat buitenlandse bevelen alleen geldig zijn via internationale overeenkomsten (zoals een rechtshulpverdrag), getoetst door een lokale rechter.
De CLOUD Act omzeilt de officiële diplomatieke route (MLAT). De VS pakt de data rechtstreeks bij de provider zonder de Nederlandse overheid of rechter te vragen of dit mag.
Sleepwet-achtig: FISA 702 staat "bulk surveillance" toe. Grote hoeveelheden data kunnen worden gescand op zoek naar "foreign intelligence information" (zeer breed gedefinieerd).
Strikte noodzaak: De AVG en het EVRM eisen dat inbreuk op privacy "noodzakelijk en proportioneel" moet zijn. Bulkverzameling zonder specifieke verdenking is vaak in strijd met EU-recht.
De Amerikaanse definities van "nodig voor veiligheid" zijn veel ruimer dan wat de Europese rechters toestaan, waardoor Europese data in de VS vogelvrij kan zijn.
De EU AI Act
De EU AI Act is de eerste allesomvattende wetgeving ter wereld voor kunstmatige intelligentie. De wet hanteert een risicogebaseerde aanpak: hoe groter het risico dat een AI-systeem vormt voor de veiligheid of grondrechten van burgers, hoe strenger de regels.
Ontwikkelaars moeten gedetailleerde technische documentatie aanleveren en aantonen hoe het systeem presteert.
Black-box: Modellen zijn strikt afgeschermd. De architectuur en wegingen zijn geheime intellectuele eigendommen.
White-box: De architectuur en wegingen (weights) zijn openbaar beschikbaar. Je kunt de documentatie van Mistral gebruiken om de technische werking te verantwoorden aan toezichthouders.
Wie een (hoog-risico) systeem inzet, moet kunnen aantonen hóe het model tot een beslissing komt en menselijk toezicht garanderen.
Afhankelijk: Je hebt geen inzicht in de besluitvorming van de API. Bij fouten of vooringenomenheid heb je naar de toezichthouder toe geen verweer.
Volledige controle: Je beheert zelf de parameters (zoals temperatuur en system prompts), de data-invoer en de output. Traceerbaarheid is gewaarborgd in je eigen database.
Data in hoog-risico systemen moet veilig verwerkt worden zonder onrechtmatige toegang door derden (of buitenlandse overheden).
Kwetsbaar (CLOUD Act/FISA): Prompts en bedrijfsdata worden naar Amerikaanse servers gestuurd, wat een juridisch risico oplevert voor Europese datasoevereiniteit.
Absolute Soevereiniteit: Het model draait op je eigen hardware. Prompts en gegenereerde data verlaten je eigen netwerk nooit. Amerikaanse wetgeving is hierdoor niet van toepassing.
Het AI-systeem moet voorzien zijn van automatische logging (het vastleggen van gebeurtenissen) gedurende de hele levenscyclus.
Ondoorzichtig: Je bent afhankelijk van de logbestanden van de cloudprovider, die vaak beperkt zijn of niet aan de specifieke EU-eisen voldoen.
Lokaal beheer: Je kunt elke interactie, prompt, output en foutmelding naadloos loggen in je eigen relationele databases.
Een AI-systeem moet zich voorspelbaar gedragen. Wijzigingen moeten in kaart worden gebracht.
Model Drift: De Amerikaanse provider kan het basismodel op de achtergrond updaten, waardoor jouw applicatie ineens andere resultaten geeft zonder dat je dit vooraf weet.
Statisch (Immutable): Een lokaal gedownload model verandert niet. Het gedrag blijft exact hetzelfde totdat jij zelf expliciet besluit om een nieuwe versie of een andere fine-tuning door te voeren.
Waarom Europese AI de meest logische keuze is voor overheden
Als overheid of publieke instelling staat u voor een dilemma. U wilt de efficiëntie van kunstmatige intelligentie benutten, maar u bent ook de bewaker van de privacy van uw burgers. Grote Amerikaanse clouddiensten bieden krachtige AI, maar vallen onder Amerikaanse wetgeving. Dit betekent dat Amerikaanse inlichtingendiensten in theorie data kunnen opvragen, zelfs als die data op een server in Nederland staat. Dat wringt met onze Europese privacywetgeving (de AVG).
Gelukkig hoeft u niet te kiezen tussen innovatie en veiligheid. Met het Europese AI-model Mistral haalt u een oplossing in huis die speciaal is gebouwd met onze normen en waarden in het achterhoofd.
De voordelen op een rij:
- Juridisch waterdicht: Mistral AI kan volledig lokaal op uw eigen servers of in een beveiligde Nederlandse cloud draaien. Uw documenten en vragen verlaten Europa niet. Dat betekent geen risico op buitenlandse inmenging en 100% AVG-proof.
- Kwaliteit zonder compromissen: U levert niets in op functionaliteit. Mistral is een state-of-the-art model dat zich moeiteloos kan meten met de bekende Amerikaanse systemen, en is bovendien uitzonderlijk goed in het begrijpen van complexe, Nederlandse (ambtelijke) teksten.
- Aanzienlijk voordeliger: Bij Amerikaanse clouddiensten betaalt u doorgaans voor elke interactie en voor de hoeveelheid tekst die u laat verwerken. Omdat Mistral een open model is dat u in eigen beheer draait, vallen deze variabele kosten weg. U weet precies waar u aan toe bent, wat in de praktijk vaak tot wel 80% goedkoper uitpakt.
Overheden die u voorgingen
U bent niet de proefkonijn. Binnen de overheid wordt al volop, en met succes, gewerkt met deze Europese aanpak:
- Project 'Vlam' (Nederland): Zeven Nederlandse ministeries werken momenteel aan dit project, gebaseerd op de Mistral-modellen. Hiermee worden documenten van 26.000 rijksambtenaren lokaal en veilig verwerkt. De data blijft hierbij gegarandeerd binnen onze eigen landsgrenzen en valt daarmee volledig onder de bescherming van de AVG.
- Project 'Albert' (Frankrijk): De Franse overheid heeft een eigen AI-assistent ontwikkeld voor haar ambtenaren, eveneens gebouwd op open en soevereine AI-modellen zoals Mistral, om onafhankelijk te blijven van Big Tech.
Bronnen o.a.: Algemene Rekenkamer (2025), Rijksoverheid.nl, Autoriteit Persoonsgegevens.
Klaar om de volgende stap te zetten?
Stuur ons direct een e-mail of bel ons om de mogelijkheden voor uw bedrijf te bespreken. We denken graag vrijblijvend met u mee.
Bellen mag natuurlijk ook: +31 6 83 571 938